Kâr ve Nakit Akışı Farkı: Kâğıtta Kârlı, Kasada Boş

Ay kapanır, tablo kârlı görünür, sıradaki üretim ödemesini yapacak para yoktur. Kâr ve nakit akışı farkı çoğu satıcıyı ilk kez tam olarak burada bulur. İki büyüklük de doğrudur, ikisi de aynı işi anlatır, ama biri hesap yapar, diğeri takvim tutar.

Aşağıda kârın nerede oluştuğunu, nakdin nerede sıkıştığını, büyümenin nakdi neden yaktığını ve basit bir nakit takvimini nasıl kuracağınızı anlatıyoruz.

Kâr bir hesap, nakit bir takvimdir

Kâr, bir dönemde yapılan satışlardan o satışlara ait giderlerin çıkarılmasıyla bulunur. Paranın ne zaman girip çıktığıyla ilgilenmez. Nakit ise yalnızca bununla ilgilenir: hangi gün ne kadar para var, hangi gün ne kadar para çıkacak.

İki tablo aynı işletme için farklı hikâyeler anlatabilir. Kârlı bir ay, nakit olarak zor bir ay olabilir. Zararlı bir ay ise tahsilatların birikmesi sayesinde nakit olarak rahat geçebilir. İkisini tek tabloda görmeye çalışmak, ikisini de bulanıklaştırır.

Pratik ayrım şöyle kurulur. Kâr tablosu sorularınıza “bu iş kendini taşıyor mu” diye cevap verir. Nakit tablosu ise “önümüzdeki altı hafta ödemelerimi yapabilir miyim” sorusuna. İkinci soruya cevap veremeyen bir işletme, birinci soruya ne kadar iyi cevap verirse versin durur.

Çıkış ile giriş arasındaki mesafe

Para önce çıkar. Üretim ödemesi, ambalaj, gönderi ve reklam satıştan önce ya da satışla aynı anda gerçekleşir. Para sonra girer. Tahsilat, ödeme sağlayıcısının bekleme süresi ve aktarım süresi kadar gecikir.

Bu mesafe kâr tablosunda görünmez, çünkü kâr tablosu tarihleri değil dönemleri sayar. Nakit tablosunda ise mesafenin her günü ayrı ayrı yer tutar. Mesafeyi kısaltamıyorsanız en azından ölçün ve kaç günlük bir boşluğu finanse ettiğinizi bilin.

Mesafeyi ölçerken şu dört tarihi bir siparişte yazın:

• Üretim ödemesinin yapıldığı gün
• Ürünün elinize ya da alıcıya ulaştığı gün
• Satışın gerçekleştiği gün
• Paranın hesabınıza geçtiği gün

Birinci ile dördüncü tarih arasındaki gün sayısı, o siparişte finanse ettiğiniz süredir. Bu sayı katalogdaki ürünlere göre değişir. Yavaş satan bir üründe süre uzar ve aynı para daha uzun süre bağlı kalır.

Ödeme düzeni nakdi şekillendirir

Üretim tarafına yapılan ödemenin kaç parçaya bölündüğü ve hangi anlarda yapıldığı, nakit takviminizin omurgasıdır. Kapora, ara ödeme ve kapanış düzeninin nasıl kurulduğunu fason üretimde ödeme düzeni yazısında anlatıyoruz.

Aynı toplam tutar, farklı bölünmelerle çok farklı bir nakit yükü üretir. Tek seferde ödenen bir sipariş, aynı tutarın üç parçaya bölündüğü bir düzenden daha ağır bir tepe noktası yaratır. Kârınız her iki durumda da aynıdır.

Ödeme adımlarını üretim adımlarına bağlamak, takvimi tahmin edilebilir kılar. Adımın hangi işin tamamlanmasına karşılık geldiği yazılı olduğunda hem siz hem üretim tarafı aynı takvime bakar. Yazılı olmadığında ödeme talebi beklenmedik bir anda gelir ve haftanın planını bozar.

Büyümek nakdi neden yakar

Büyüyen bir mağazada her ay bir önceki aydan daha fazla ürün ısmarlanır. Yeni siparişin ödemesi, önceki siparişin tahsilatı tamamlanmadan yapılır. Satışlar arttıkça bu açık da büyür.

Kâr tablosu bu süreçte iyi görünmeye devam eder, çünkü satışlar gerçekten kârlıdır. Nakit ise her ay biraz daha daralır. Hızlı büyüyen bir işin nakit sıkışması yaşaması, işin kötü gittiğini değil, işletme sermayesinin büyümeye yetişemediğini gösterir.

Büyüme dönemlerinde basit bir ölçü tutun: bir sonraki siparişin ödemesini, elinizdeki nakitle mi yoksa gelecek tahsilatlarla mı karşılıyorsunuz. İkinci cevap her ay tekrarlanıyorsa büyüme hızınız işletme sermayenizin önünde gidiyor demektir ve bir noktada frene basmak gerekir.

Tek seferlik kalemler kâr tablosunu yanıltır

Kalıp ve model açma gibi kalemler tek seferde ödenir, ama birden fazla siparişe hizmet eder. Bu bedelin tek seferlik mi olduğunu ve tekrar siparişte ne olduğunu kalıp ve model açma bedeli yazısında ele alıyoruz.

Nakit tarafında bu kalem ödendiği gün tam olarak yer tutar. Kâr tarafında ise ürettiği siparişlere yayılır. İki tabloyu ayrı tuttuğunuzda bu fark sorun olmaz. Tek tabloda çalıştığınızda ise ya ayı olduğundan kötü ya da olduğundan iyi gösterir.

Stok tutmanın nakit karşılığı

Stok, rafta duran para demektir. Elinizdeki her parça, satılana kadar başka hiçbir işte kullanılamaz. Kâr tablosunda stok bir gider değildir, nakit tablosunda ise çıkmış bir tutardır.

Bu yüzden hangi ürünün stoklanacağı bir nakit kararıdır. Yavaş dönen bir ürünü stoklamak, hızlı dönen bir üründen daha fazla sermaye bağlar. İlk siparişi küçük tutarak riski sınırlamayı deneme siparişiyle başlamak yazısında ele alıyoruz.

Stok kararını verirken ürünün dönme hızını yazın. Aynı tutarda iki üründen hızlı döneni, aynı parayı yıl içinde daha çok kez çalıştırır. Nakit tarafında bu, kâr oranından daha belirleyici bir ölçüttür ve katalog kararlarını sessizce yönlendirir.

Nakit takvimi kurmak

Karmaşık bir araca gerek yok. Haftalık bir tablo yeterlidir. Satırlar haftalar, sütunlar ise şunlar olur: hafta başı bakiye, beklenen tahsilat, planlanan ödemeler, hafta sonu bakiye.

Planlanan ödemeleri yazarken en geç tarihi değil, gerçekten ödeyeceğiniz tarihi yazın. Tahsilatları yazarken de en iyimser tarihi değil, geçmişte gerçekleşen ortalama tarihi kullanın. Takvimin işe yaraması, iki sütunun da gerçeği yansıtmasına bağlıdır.

Takvimi bir kez kurup bırakmayın. Her hafta başında iki satırı güncelleyin: geçen haftanın gerçekleşen bakiyesi ve önümüzdeki altı haftanın beklenen hareketleri. Altı hafta, takıda üretim ve tahsilat döngüsünü görmeye genelde yeter ve tablo yönetilebilir kalır.

Sıkıştığınızda hangi kolu çekersiniz

Nakit sıkıştığında üç kol vardır. Girişi öne çekmek, çıkışı geriye almak, ölçeği geçici olarak küçültmek. Üçü de aynı anda kullanılmaz; hangisinin sizde karşılığı olduğunu önceden bilmek gerekir.

Girişi öne çekmek genelde en zor koldur, çünkü tahsilat süresi sizin kontrolünüzde değildir. Çıkışı geriye almak üretim tarafındaki düzenle ilgilidir. Fason takı üretimi düzeninde ödeme adımlarının üretim adımlarına bağlanması, nakit takvimini planlanabilir kılar.

Üçüncü kol olan ölçeği geçici küçültmek, en az sevilen ama en hızlı çalışan koldur. Bir dönem daha az ürün ısmarlamak, nakdi birkaç hafta içinde rahatlatır.

Karar kuralı şudur: bir sonraki siparişin büyüklüğüne kâr tablosuna bakarak değil, nakit takviminize bakarak karar verin. Siparişin ödeme tepesini takvime yazın ve o hafta bakiyenin sıfırın altına inip inmediğine bakın. İniyorsa sipariş büyüklüğünü değil, ödeme adımlarını yeniden kurun. Adımlar da esnemiyorsa sipariş o hafta değil, bir sonraki tahsilat penceresinde açılır.