Teklifte Metal Payı Nasıl Okunur: Has Hesabı ve Gram Karşılığı

Bir üretim teklifinde en çok yanlış okunan satır metal satırıdır. Ürünün gramı bellidir, piyasa fiyatı da herkese açıktır; ikisini çarpınca çıkması gereken sayı çıkmaz. Aradaki fark hile değil, hesabın gram üzerinden değil has üzerinden kurulmasıdır.

Aşağıda has kavramının ne anlama geldiğini, ayar ile milyem ilişkisini, ürün gramının hangi adımlarla saf metal karşılığına çevrildiğini, gümüşte hesabın neden farklı okunduğunu ve iki teklifin metal tarafını aynı ölçüye getirerek nasıl karşılaştıracağınızı anlatıyoruz.

Has ne demek

Has, bir ürünün içindeki saf metal miktarıdır. Takı hiçbir zaman saf metalden yapılmaz; saf altın takıya dayanacak sertlikte değildir. İçine dayanım kazandıran alaşım girer.

Bu yüzden elinizdeki 18 ayar bir yüzüğün gramı, o yüzüğün içindeki altının gramı değildir. Terazi toplam ağırlığı gösterir. Metal satırı ise yalnız saf kısmın karşılığını arar. Aradaki mesafeyi kuran şey ayardır.

Ayar ve milyem: aynı bilginin iki dili

Ayar, saflığın sektörde konuşulan halidir. Milyem ise aynı bilginin binde cinsinden yazılmış halidir. 14 ayar 585 milyem demektir. 18 ayar 750 milyem demektir. Gümüşte 925 hem ayarın hem milyemin kendisidir.

Damga bir pazarlama tercihi değil, bu oranın beyanıdır. Ürünün üzerindeki 585, 750 ya da 925 işareti, hesabın hangi katsayıyla yürüdüğünü söyler. Damganın hangi aşamada nasıl vurulduğunu üretim sürecimiz sayfasındaki akışta görebilirsiniz.

Ürün gramından has grama nasıl geçilir

İşlem tek adımdır: ürünün gramı, ayarın milyem karşılığıyla çarpılır. Çıkan sayı, o üründeki saf metalin gram karşılığıdır. Teklifin metal satırı bu sayı üzerinden kurulur.

Buradan iki pratik sonuç çıkar. Birincisi, 14 ayar bir ürün ile 18 ayar bir ürün aynı gramda olsa bile metal payları aynı olmaz. İkincisi, ayar yükseldikçe aynı üründe piyasa hareketinin etkisi büyür, çünkü kilitlenen has miktarı artmıştır.

Bir modeli hangi ayarda üretmek istediğinize karar verirken bakılacak yer bu hesaptır. Yüzük modellerinde gramaj görece küçük olduğu için ayar değişiminin toplam üzerindeki etkisi daha yumuşak kalır.

Gümüşte hesap neden farklı okunur

925 gümüşte de aynı has mantığı çalışır. Fark, sonucun büyüklüğündedir. Gümüşte metal payı toplamın küçük bir bileşeni kalır; teklifin ağırlığı işçilik tarafına kayar.

Bu yüzden gümüş bir teklifte has hesabını doğrulamak yine yapılmalıdır ama fiyat tartışmasının merkezine oturmaz. Gümüş bir ürünün fiyatını anlamak isteyen kişi metal satırından çok işlem adımlarına bakmalıdır.

Metal satırının yanındaki iki kalem

Has hesabı metal satırını verir ama teklifte metalle ilişkili başka kalemler de görürsünüz. İkisi sık karşılaşılandır.

• Fire payı: Üretim sırasında metalin bir kısmı işlem içinde kalır. Fire, kaybolan metal değil, sürecin doğal bir parçasıdır ve has üzerinden yürür.
• Alaşım ve hazırlık: Saf metalin çalışılabilir alaşıma dönüşmesi kendi başına bir işlemdir.

Bu kalemler metal satırının altında ayrı görünüyorsa teklif okunabilir demektir. Hepsi tek bir toplamın içinde eriyorsa, metal tarafını doğrulama imkânınız yoktur.

Taşlı üründe gram nereye ait

Taşlı bir üründe terazinin gösterdiği ağırlık metalin ağırlığı değildir. Taş da tartıya girer. Has hesabı yalnız metal üzerinden yapılır.

Teklifte taşlı bir ürün varsa metal gramının taş hariç mi dahil mi verildiği net olmalıdır. Bu ayrım yapılmadan yapılan has hesabı, ürünü olduğundan ağır gösterir ve karşılaştırmayı bozar. Küpe gibi çok sayıda küçük taş taşıyan gruplarda etki daha belirgindir; küpe modellerinde metal gramı ile toplam gram arasındaki fark üzerinde ayrıca durulur.

İki teklifin metal tarafını aynı ölçüye getirmek

Farklı atölyelerden gelen iki teklif çoğu zaman aynı biçimde yazılmaz. Biri metal ve işçiliği ayırır, diğeri tek satırda toplar. Bu haliyle karşılaştırma yapılamaz.

Karşılaştırmayı mümkün kılan tek işlem, her iki teklifi de has grama indirmektir. Ürünün gramını ve ayarını alın, has karşılığını bulun, teklifin metal satırını bu sayıya bölün. Elinizde her iki teklif için de tek bir karşılaştırılabilir değer kalır.

Metal satırını doğrulamanın yöntemi

Teklifi aldığınızda şu üç sayının belgede yazılı olup olmadığına bakın: ürünün metal gramı, ayar ya da milyem, ve metal satırının tutarı. Üçü varsa hesabı kendiniz kurabilirsiniz ve doğrulama iki dakikalık iştir.

Üçünden biri eksikse yapılacak şey fiyatı tartışmak değil, eksik sayıyı istemektir. Metal gramı yazılmamış bir teklifte metal payı hakkında hiçbir şey söylenemez; belge bir hesap değil, bir rakamdır. Ayarı yazılmamış bir teklifte ise fiyat karşılaştırması yapmak, iki farklı ürünü aynı sanmak anlamına gelir. Bu üç sayıyı isteyen alıcı, pazarlık yapmadan önce zeminini kurmuş olur. Bize gönderdiğiniz ürün listesinde gramaj ve ayar belirtilmişse dönen teklif de bu üç satırı taşır.