Takı Üzerindeki İşaretler: Ayar Rakamı, Üretici İşareti ve Harf Sembolleri

Bir takının damga alanına büyüteçle bakıldığında genellikle tek bir rakam değil, birkaç ayrı işaret görünür. Bir sayı, yanında iki harf, biraz ötede küçük bir sembol. Hepsi aynı bilgiyi mi veriyor, yoksa farklı şeyleri mi anlatıyor sorusu burada başlar.

Aşağıda damga alanındaki işaretleri türlerine göre ayırıyoruz: hangileri saflık bildirir, hangileri üreticiyi gösterir, hangileri ürünün metaliyle ilgisi olmayan kodlardır. Sonunda bir işaret grubunu bakar bakmaz üçe ayırmanın yolunu anlatıyoruz.

Bir damga alanında kaç ayrı bilgi bulunur

Damga alanı tek bir yazı değil, küçük bir bilgi kümesidir. Tipik olarak üç tür işaret bir arada bulunur: saflık işareti, üretici ya da marka işareti ve bazen ek kodlar. Üçü genelde yan yana ya da alt alta dizilir.

Bu üçünü ayırt etmek okuma işinin tamamıdır. Saflık işareti sayısaldır ve bilinen bir listeye oturur. Üretici işareti harf, sembol ya da kısaltmadır. Ek kodlar ise ölçü, model ya da seri bilgisi taşır.

Saflık işaretleri

Gümüşte

• 925 — bin birimin 925 birimi gümüş. Takıda en yaygın gümüş alaşımı.
• S925 — aynı bilgi; baştaki S harfi metalin adından gelir, ayrı bir anlam taşımaz.
• STER ya da STERLING — 925 alaşımının İngilizce adı.
• 999 — saf gümüşe en yakın pay. Takıda nadir, külçe ve sikkede yaygın.

Altında

• 585 ya da 14K — 14 ayar. İki gösterim aynı alaşımı anlatır.
• 750 ya da 18K — 18 ayar.
• 375 ya da 9K — 9 ayar. Britanya pazarında sık.
• 417 ya da 10K — 10 ayar.
• 916 ya da 22K — 22 ayar.

Sayısal gösterimin harfli gösterime tercih edilmesinin nedeni pratik: rakam çeviri gerektirmez ve dar damga alanında daha az yer kaplar.

Üretici ve marka işaretleri

Saflık işaretinin yanındaki harf grubu ya da küçük sembol çoğu zaman ürünü yapan atölyenin ya da markanın izidir. İki harflik kısaltmalar, kutu içine alınmış baş harfler, geometrik bir şekil — hepsi bu aileye girer.

Bu işaretin saflıkla hiçbir ilgisi yoktur. Bir ürünün üzerinde tanımadığınız bir harf grubu görmeniz onu şüpheli yapmaz; yalnızca o atölyenin işaretini bilmiyorsunuz demektir. Bir modelin hangi aşamada işaretlendiği üretim akışının döküm sonrası bölümünde belirlenir.

Ülke ve denetim işaretleri

Bazı ülkelerde takı üzerinde saflık ve üretici işaretinin yanında ek denetim sembolleri de bulunur. Bunlar genellikle hayvan figürü, taç, kalkan ya da harf-tarih kombinasyonu biçimindedir ve o ülkenin kendi sistemine aittir.

Bu sembollerin bulunması ya da bulunmaması ürünün nereden geldiğine bağlıdır. Bir üründe yalnız saflık ve üretici işareti varsa bu yeterli bir damga alanıdır; ek sembollerin yokluğu bir eksiklik olarak okunmaz.

Kaplama ve karışık ürün işaretleri

Bazı işaretler ürünün masif olmadığını söyler. Bunları saflık işaretiyle karıştırmamak damga okumanın en kritik yeridir:

• GP — gold plated. Altın kaplama.
• GF — gold filled. Altın dolgu.
• RGP — rolled gold plate. Mekanik olarak bindirilmiş ince altın katman.
• GEP — gold electroplated. Elektroliz yoluyla kaplanmış.
• 925 + altın renk — gümüş taban üzerine altın kaplama; vermeil ailesine girer.

Bu kısaltmalar çoğu zaman bir ayar rakamının hemen yanında durur. 14K GP gördüğünüzde ürün 14 ayar altın değildir; 14 ayar altınla kaplanmıştır. Rakam katmanın ayarını söyler, parçanın kendisininkini değil.

Ayar dışındaki rakamlar

Damga alanındaki her sayı saflık bildirmez. Yüzüklerde ölçü numarası iç yüzeye ayrı bir rakam olarak vurulabilir; zincirlerde uzunluk kodu, taşlı ürünlerde taş ağırlığı ya da model numarası bulunabilir. Bu sayılar bilinen saflık listesine oturmuyorsa büyük olasılıkla ölçü ya da model bilgisidir.

Damgayı okurken ışık ve açı

Damga metale gömülü bir izdir; düz ışıkta kaybolur, yandan gelen ışıkta ortaya çıkar. Parçayı sabit tutup ışığı değil, ışığı sabit tutup parçayı çevirin. Yüzeydeki diğer izlerle karışabilir; damganın kenarları keskin ve düzenlidir, yüzey izlerinin ise değildir. Bir yüzeyde hangi izin üretimden hangisinin kullanımdan geldiğini kusur atlasında ayrıştırıyoruz.

Bir işaret grubunu üçe ayırın

Damga alanına baktığınızda okuma yapmadan önce işaretleri sınıflayın. Kural şu: bilinen saflık listesine oturan sayı saflıktır; harf grubu ya da sembol üreticidir; geriye kalan her şey ölçü, model ya da katman bilgisidir.

Bu ayrımı yaptıktan sonra tek bir kontrol kalır — saflık sayısının hemen yanında GP, GF, RGP, GEP gibi bir kısaltma var mı? Varsa o sayı parçanın değil, yüzeyin bilgisidir ve ürün masif değildir. Yoksa sayı parçanın tamamını tarif ediyor demektir. Bu tek kontrol, damga okumada yapılan hataların çoğunu baştan keser.