Yurt Dışına Takı Satmak: ABD, İngiltere ve AB’de Damga, Ayar ve Malzeme Kuralları

Yurt dışına takı satmak, aynı ürünü daha geniş bir pazara açmak gibi görünür. Pratikte ise ürün değişmese bile alıcının bulunduğu ülkeye göre parçanın üzerinde bulunması gereken işaretler, kullanılabilecek ifadeler ve malzeme sınırları değişir. Türkiye’de sorunsuz satılan bir kolye, İngiltere’de damgası olmadığı için satılamaz; ABD’de üzerinde 14K yazdığı hâlde marka işareti taşımadığı için kurala aykırı hâle gelebilir.

Bu yazıda üç büyük pazarın (İngiltere, ABD ve Avrupa Birliği) takı üzerinde ne beklediğini, hangi eşiklerin geçerli olduğunu ve bunun üretim masasında ne anlama geldiğini anlatıyoruz.

Üç pazar, üç farklı soru

Konu çoğu zaman tek bir başlık altında toplanır: ihracat kuralları. Oysa bu üç pazar birbirinden farklı üç soru sorar.

• İngiltere şunu sorar: Bu parça yetkili bir kuruluşta damgalandı mı?
• ABD şunu sorar: Üzerindeki ayar iddiasının arkasında duran bir marka var mı?
• Avrupa Birliği şunu sorar: Bu parça deriyle temas ettiğinde hangi metalleri salıyor?

Üçünün cevabı da üretim aşamasında verilir, gönderi hazırlanırken değil. Sonradan düzeltilmesi gereken bir damga veya alaşım kararı, çoğu zaman partinin yeniden üretilmesi anlamına gelir.

İngiltere: damga zorunludur, eşiği ağırlık belirler

İngiltere’de kıymetli maden olarak tanımlanan bir ürünü satabilmek için parçanın yetkili bir Assay Office tarafından damgalanmış olması gerekir. Bu zorunluluk her parça için geçerli değildir; ağırlık eşiğinin altında kalan ürünler muaftır:

• Platin: 0,5 gram
• Altın: 1,0 gram
• Paladyum: 1,0 gram
• Gümüş: 7,78 gram

Bu ağırlıkların üzerindeki ürünler satıştan önce damgalanmak zorundadır. Zorunlu damga tek bir işaret değildir, üç parçadan oluşur: sorumlu üretici veya ithalatçıyı gösteren sponsor işareti (bir çerçeve içinde en az iki harf), metal türünü ve milyem değerini gösteren ayar işareti ve işlemi yapan Assay Office işareti.

İngiltere’de kabul edilen yasal alt sınırlar da nettir: altında 375, gümüşte 800, platinde 850, paladyumda 500 milyem. Bu değerlerin altındaki bir alaşım o metal adıyla satılamaz. Milyem rakamlarının ayar karşılığı için has altın ve milyem ilişkisini anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

Üretim açısından sonuç şudur: damganın vurulacağı yüzey önceden planlanmalıdır. Yüzükte iç bant, kolyede kilit veya künye plakası gibi alanlar damga için ayrılmadığında, damgalama işlemi yüzeyi bozabilir ya da parçayı ikinci kez işleme sokmayı gerektirir. Damganın nereye vurulduğu bu yüzden bir tasarım kararıdır.

ABD: damga zorunlu değil, ama damga varsa marka da zorunlu

ABD’de ürünün üzerine ayar damgası vurma zorunluluğu yoktur. Ancak bir kalite veya ayar damgası vurulduğu anda, National Stamping Act uyarınca bu iddianın arkasında duran tescilli marka işaretinin de parçada bulunması gerekir. Yani 14K yazıp marka işareti koymamak, hiç damga vurmamaktan daha sorunludur.

Damganın doğruluğu için tanımlı toleranslar vardır:

• Altın: lehimsiz parçada 3/1000, lehimli parçada 7/1000 sapmaya izin verilir.
• Gümüş: lehimsiz parçada 4/1000, lehimli parçada 10/1000.

Lehimin toleransı değiştirmesi önemli bir ayrıntıdır. Zincir, kilit ve montür lehimleri parçanın ortalama ayarını aşağı çeker; çok lehimli bir modelde ayar hesabı sadece ana alaşım üzerinden yapılamaz.

Sterling ifadesi ise net bir eşiğe bağlıdır: en az 925 milyem gümüş. Kaplama ürünlerde kullanılan ifadeler de serbest değildir:

• Gold-filled: kaplama tabakası parçanın toplam ağırlığının en az 1/20’si olmalı ve en az 10 ayar olmalıdır.
• Gold-plated: en az 10 ayar altın ve makul dayanıklılık sağlayacak bir kalınlık gerekir.
• Vermeil: 925 gümüş taban üzerine, en az 10 ayar altınla, en az 2,5 mikron kalınlığında kaplama.

Günlük dilde birbirinin yerine kullanılan altın kaplama, altın dolgu ve masif altın ifadeleri bu pazarda birbirinin yerine kullanılamaz. Ürün açıklaması, kaplama kalınlığı ve taban metaliyle birlikte yazılmalıdır.

Avrupa Birliği: nikel, kurşun ve kadmiyum sınırları

Avrupa Birliği’nde ve aynı kuralları devralan İngiltere’de takı, REACH kapsamında malzeme sınırlarına tabidir. Deriyle doğrudan ve uzun süreli temas eden parçalarda nikel salınımı haftada santimetrekare başına 0,5 mikrogramı aşamaz. Piercing postlarında bu sınır 0,2 mikrograma iner. Kurşun için sınır ağırlıkça yüzde 0,05, kadmiyum için ağırlıkça yüzde 0,01 (100 mg/kg) düzeyindedir.

Bu sınırlar çoğu zaman ana metalden değil, gözden kaçan küçük parçalardan aşılır: kilit yayı, klips, zincir ucu, küpe kelebeği, lehim alaşımı ve bazı kaplama banyoları. Sipariş verirken uygunluk beyanının sadece ana alaşımı değil, tüm bileşenleri kapsadığından emin olmak gerekir. Bu belgeyi üretim sonrası değil, numune aşamasında istemek doğru olanıdır.

Ayar tercihi kural değil alışkanlıktır, ama satışı belirler

Yasal alt sınırlar bir yana, her pazarın yerleşmiş bir ayar alışkanlığı vardır. ABD alıcısı 14 ayarı standart kabul ederken İngiltere’de 9 ayar yaygındır; aynı model her iki pazara aynı alaşımla gönderildiğinde biri pahalı, diğeri düşük kaliteli bulunabilir. Bu farkın nedenlerini ülkeden ülkeye ayar alışkanlığı yazısında ayrıntılı anlattık.

Yurt dışına takı satmak için sipariş öncesi netleşmesi gereken beş başlık

1. Hedef pazar ve damga planı: Ürün İngiltere’ye gidecekse ağırlık eşiğinin üstünde mi, damga yüzeyi ayrıldı mı?
2. Ayar ve milyem: Hangi milyem üretilecek, lehim payı hesaba katıldı mı?
3. Kaplama tanımı: Mikron kalınlığı, taban metali ve kullanılacak ticari ifade yazılı olarak belirlendi mi?
4. Malzeme uygunluğu: Nikel, kurşun ve kadmiyum beyanı tüm bileşenleri kapsıyor mu?
5. Fiyatın para birimi: Teklif hangi para biriminde kuruldu ve kur riski kimde kalıyor? Bu konuyu üretim fiyatı hangi para biriminde kurulur yazısında ele aldık.

Sık sorulan sorular

İngiltere’ye 1 gramın altında altın bir yüzük gönderirsem damga gerekir mi?

Ağırlık eşiğinin altındaki parçalar damga zorunluluğundan muaftır. Ancak muafiyet, ürünü istediğiniz gibi tanımlama hakkı vermez; metal ve ayar tanımının doğru olması gerekir. Satış noktasında damga bilgilendirmesi bulundurma yükümlülüğü ise perakendeciye aittir.

ABD’ye damgasız ürün gönderebilir miyim?

Evet. ABD’de ayar damgası zorunlu değildir. Zorunluluk, siz damga vurduğunuz anda başlar: o durumda tescilli marka işaretinin de parçada bulunması gerekir.

Üzerinde 925 yazan her ürün sterling sayılır mı?

Rakamın kendisi yeterli değildir. Ölçülen ayarın tanımlı toleransın içinde kalması gerekir; İngiltere’de ayrıca ağırlık eşiğinin üstündeki parçalarda Assay Office damgası aranır. Etiket üzerindeki ifadelerin ürünle uyumu için gümüş kaplama ve 925 farkını anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Kısa özet

Yurt dışına takı satmak, ürünü değiştirmeden pazar değiştirmek değildir. İngiltere damgayı, ABD damganın arkasındaki markayı, Avrupa Birliği ise malzemenin kendisini sorar. Bu üç sorunun cevabı sipariş formunda yazılıysa üretim tek seferde doğru çıkar; yazılı değilse fark genellikle ürün alıcıya ulaştıktan sonra ortaya çıkar.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Damga, etiket ve malzeme mevzuatı zaman içinde güncellenebilir; ihracat öncesinde hedef pazarın güncel düzenlemesinin doğrulanması önerilir.