Rose Altın Kaplamada Parti İçi Renk Farkı Nereden Doğar

Aynı modelin iki partisi masaya yan yana konur. Biri bakıra çalan sıcak bir pembedir, diğeri daha soluk ve sarıya yakın durur. Kod aynı, model aynı, taban metal aynıdır. Fark parçanın kendisinde değil, parçanın kaplama banyosunda geçirdiği dakikalarda ve o banyonun o gün hangi durumda olduğunda saklıdır.

Aşağıda rose altın kaplamada parti içi ve partiler arası renk farkının hangi değişkenlerden doğduğunu, hangilerinin atölyede kontrol edilebildiğini ve sipariş tarafında bu farkı nasıl daraltabileceğinizi anlatıyoruz.

Rose rengi banyodaki bakır oranından gelir

Sarı kaplama banyosunda ağırlıklı olarak altın vardır. Rose banyosunda ise altınla birlikte bakır bulunur ve rengi asıl belirleyen bakırın oranıdır. Oran yükseldikçe ton kızarır, düştükçe pembe soluklaşır ve sarıya yaklaşır.

Bu oran sabit bir tarif değildir. Banyo çalıştıkça bileşimi değişir, çünkü her parça çözeltiden metal alıp çıkar. Alınan metal yerine konmazsa oran kayar. Bakır ve altın çözeltiden aynı hızla tükenmediği için kayma tek yönlü olmaz.

Yani rose kaplamada rengin kendisi bir ayardır ve o ayar zamanla kendiliğinden bozulur. Rengin sabit kalması, banyonun düzenli olarak ölçülüp beslenmesine bağlıdır.

Kaplamayla elde edilen rose ile masif pembe alaşımın rengi de birbirinin aynısı değildir. Alaşımda renk metalin bütününden gelir ve yüzey aşındıkça değişmez. Kaplamada renk yalnız en dış tabakadadır. İki ürünü aynı vitrinde satıyorsanız, tonlarının birebir örtüşmesini beklemek yerine hangi ürünün hangi yolla renklendiğini ayırmak daha sağlam bir başlangıç olur.

Aynı banyo her gün aynı rengi vermez

Sıcaklık, çözeltinin asitliği ve içindeki kirlilik seviyesi rengi doğrudan etkiler. Soğuk bir banyo metali daha yavaş biriktirir; aynı sürede daha ince ve daha soluk bir tabaka çıkar. Isınmış bir banyo ise tonu koyulaştırır.

Kirlilik ayrı bir sorundur. Önceki adımlardan taşınan yağ, temizlik çözeltisi kalıntısı ya da başka bir banyodan gelen metal izi, çözeltiye karıştığında rengi kaydırır ve tabaka tutunmasını zayıflatır.

Bu yüzden farklı günlerde kaplanan iki parti, şartnamesi kelimesi kelimesine aynı olsa bile yan yana konduğunda ayırt edilebilir. Fark üretim hatası değildir; ölçülmemiş bir değişkenin sonucudur.

Banyonun bakımı bu yüzden renk işinin görünmeyen yarısıdır. Çözelti düzenli aralıklarla süzülür, seviyesi tamamlanır ve bileşimi ölçülerek beslenir. Bakım aralıkları kayıtla yürütülen bir atölyede renk, ustanın gözüne değil ölçüme dayanır. Kayıt yoksa her tur kendi rengini üretir ve kimse bunu önceden bilemez.

Akım ve süre tonu kaydırır

Elektro kaplamada metal, akımın taşıdığı kadar birikir. Akım yükseldiğinde bakır daha hızlı iner ve ton kızarır. Akım düştüğünde altın baskın hâle gelir, ton sarıya kayar.

Süre de aynı denklemin içindedir. Kısa süre ince ve soluk bir tabaka verir; altındaki metalin rengi yukarıdan görünmeye devam eder. Süre uzadıkça renk kendi kimliğini kazanır ve taban metalin etkisi kaybolur.

Akım ve sürenin kaydı tutulmuyorsa aynı rengi ikinci kez üretmek şansa kalır. Rose siparişlerinde tekrarlanabilirliğin tek gerçek dayanağı bu kayıttır.

Parçanın banyodaki yeri de rengi değiştirir

Askıya asılan parçalar elektrik alanını eşit paylaşmaz. Kenardaki parçalar alanı daha çok toplar, ortadakiler gölgede kalır. Aynı sepette kaplanan iki yüzük bu yüzden farklı tonda çıkabilir.

Parçanın kendi geometrisi de aynı etkiyi yaratır. Dışa taşan uçlar koyu, oyuk bölgeler açık kalır. İçbükey bir kolye ucunun içi ile dışı arasında gözle görülür bir ton farkı oluşabilir.

Atölye tarafındaki karşılığı, askı düzenini modele göre kurmak ve parçaları partinin içinde eşit dağıtmaktır. Bu düzen kurulmadığında parti içinde birden çok ton aynı kutuya girer.

Askılı kaplama ile hareketli sepette yapılan kaplama da aynı sonucu vermez. Sepette parçalar birbirine değer ve temas noktalarında tabaka ince kalır; buna karşılık parçalar sürekli yer değiştirdiği için ortalama daha eşit dağılır. Askıda ise her parçanın konumu sabittir ve konumun etkisi doğrudan renge yazılır. Hangi yöntemin seçildiği, ürünün biçimine göre değişen bir karardır.

Kaplamanın altındaki yüzey rengi yukarı taşır

Rose tabakası saydamlığa yakın incelikte kalır ve altındaki yüzeyin durumunu geçirir. Ayna cilalı bir yüzeyde renk derin ve doygun görünür. Mat ya da eşit cilalanmamış bir yüzeyde aynı kaplama daha soluk ve dağınık görünür.

Bu yüzden renk şikâyetlerinin bir bölümü aslında cila şikâyetidir. Cilanın tezgâhta hangi kademelerden geçtiğini cila ve rodaj yazısında anlattık. Yüzey seviyesi parti içinde oynuyorsa renk de oynar.

Ön hazırlık farkı özellikle döküm parçalarda belirginleşir. Yüzeyi tam kapatılmamış bir dökümün üzerine yapılan kaplama, ince bir gözenek ağını da yukarı taşır ve o bölgede rengi koyu gösterir.

Renk farkının tamamı kaplamadan gelmez

Kalıp çekmesi, döküm ve el işi aşamalarının her biri parçaya kendi payını ekler. Yüzey alanı ve doku farkı, kaplamaya giren iki parçanın aynı koşulda bile farklı görünmesine yol açar. Bu birikimi tolerans zinciri yazısında ele aldık.

Farkın nereden geldiğini ayırmanın pratik yolu, kaplanmamış parçaları kaplamadan önce yan yana koymaktır. Yüzeyler o aşamada da farklıysa sorun kaplama banyosunda değildir.

Bu ayrımı yapmadan yürütülen konuşma, atölyeyle alıcı arasında sonuçsuz bir tartışmaya döner. Sıra tek yönlüdür: önce yüzey, sonra banyo.

Aynı modelin farklı ölçüleri de bu tabloya girer. Büyük bedendeki bir yüzüğün yüzey alanı küçük bedene göre geniştir; aynı banyoda aynı sürede kaplanan iki parça, alan farkı yüzünden bir miktar farklı tabaka alır. Beden aralığı geniş bir modelde renk farkı çoğu zaman burada başlar.

Rengi nasıl sabitlersiniz

Renk, sözcüklerle değil parçayla tanımlanır. Onaylanan bir parça referans olarak ayrılır ve gelen her parti aynı ışık altında ona karşı bakılır. Renk kontrolünün nasıl kurulduğunu parti içi renk tutarlılığı yazısında topladık.

• Aynı modelin tüm adedini tek bir kaplama turunda bitirin.
• Referans parçayı atölyede bırakın, ikinci kopyasını kendinizde tutun.
• Kontrolü her zaman aynı ışık kaynağı altında yapın.
• Kabul edilen ton aralığını iki uç parçayla gösterin, cümleyle değil.

Bu adımlar kalite kontrol aşamasında bakılacak şeyi de netleştirir; renk, ölçülebilir bir maddeye dönüşür.

Rose siparişlerini modele göre değil renge göre gruplayın

Pratik kural şudur: katalogunuzda rose bir ürün varsa, o ürünün adedini modele göre bölmeyin. Aynı rengi taşıyan tüm parçaları tek bir sipariş kalemi hâline getirin ve tek turda kaplatın. Üç modelin rose versiyonları farklı zamanlarda üretildiğinde, alıcı onları bir arada gördüğünde farkı hemen okur.

Yeniden sipariş verirken de aynı mantığı sürdürün. Yeni partiyi tek başına değil, elinizdeki referans parçayla birlikte değerlendirin ve fark görürseniz banyonun beslenip beslenmediğini sorun. Rose rengi bir defa onaylanıp bırakılan bir karar değil, her turda yeniden kurulan bir ayardır.