Altın Kaplama Türleri: Flaş, Elektro, Kalın Kaplama ve Vermeil

Rakip listelemelere bakarsınız. Biri “18 ayar altın kaplama” yazar, biri “vermeil” der, biri mikron değeri paylaşır, biri yalnızca “gold” yazıp geçer. Ürün görselleri birbirine benzer, ürünler benzemez. Fark görselde değil, yüzeydeki altın tabakasının kalınlığında ve o tabakanın altındaki taban metalde durur.

Aşağıda altın kaplama türlerinin üretim tarafında neyi anlattığını, mikron rakamının nereye karşılık geldiğini ve katalog kurarken hangi terimin hangi ürüne oturduğunu anlatıyoruz.

Kaplama, dolgu ve masif aynı aileden değildir

Kaplama, başka bir metalin üzerine ince bir altın tabakasının elektro yolla biriktirilmesidir. Altın dolgu, altın katmanın mekanik olarak taban metale kaynaştırılmasıdır ve kıyaslanamayacak kadar kalındır. Masif ürün ise baştan sona altın alaşımından üretilir.

Bu üç terim satış platformlarında ayrı ayrı düzenlenir ve birbirinin yerine kullanılamaz. Aralarındaki sınırı altın kaplama, altın dolgu ve altın yazısında ayrıntılandırdık. Buradan sonrası yalnız kaplama ailesinin kendi içindeki farklarla ilgilidir.

Kaplamanın altındaki metal de en az kalınlık kadar belirleyicidir. Gümüş taban üzerine yapılan kaplama ile kıymetli olmayan bir taban üzerine yapılan kaplama, aynı kalınlıkta bile aynı ürünü vermez. Tabaka açıldığında altından çıkan yüzeyin rengi, ürünün nasıl göründüğünü tayin eder. Gümüş tabanda açılan bir yüzey beyaza döner; başka bir tabanda çok daha rahatsız edici bir renk verir.

Mikron rakamı neyi söyler

Mikron, altın tabakasının kalınlığını ölçer. Rakam büyüdükçe tabaka kalınlaşır ve yüzey sürtünmeye daha uzun direnir. Kalınlık banyodaki akım ve süreyle ayarlanır; aynı banyoda daha uzun kalan parça daha kalın çıkar.

Rakamın tek başına anlamı sınırlıdır, çünkü ölçümün nereden alındığı söylenmeden verilen kalınlık havada kalır. Keskin kenarlar tabakayı kalın toplar; halka içi, oyuk ve kilit boşluğu ince kalır. Bir tedarikçi kalınlık söylüyorsa, ölçümün hangi bölgeden alındığını sormak rakamın kendisinden daha çok bilgi verir.

Kalınlığı sonradan doğrulamak da ayrı bir iştir ve parça üzerinde gözle yapılamaz. Bu yüzden kalınlık, üretim sırasında akım ve süre kaydıyla kurulur. Kaydı tutulan bir kaplamada aynı sonucu tekrarlamak mümkündür; kaydı tutulmayan kaplamada ikinci parti ilk partinin kopyası olmaz. Tedarikçinize soracağınız asıl soru kalınlığı ölçüp ölçmediği değil, kalınlığı hangi ayarlarla kurduğu ve o ayarları saklayıp saklamadığıdır.

Flaş kaplama

Flaş kaplama, mikronun çok altında kalan en ince uygulamadır. İşi renk vermektir, koruma sağlamak değil. Görselde tam altın rengi verir; elde, gündelik sürtünmeye açık noktalarda kısa sürede açılmaya başlar.

Bu tür kaplama kısa sezonluk moda ürünlerde ve renk denemelerinde anlam taşır. Katalogda kalıcılık iddiasıyla birlikte kullanıldığında, ürün doğru üretilmiş olsa bile geri dönüş sebebine dönüşür.

Flaşın gerçek işi başka yerdedir: renk onayı. Bir modeli üç ayrı tonda görmek istediğinizde her tonu kalın kaplatmak gereksiz bir yük getirir. Numune parçalar flaşla kaplanır, ton seçilir, seri üretim seçilen tonda ve gerçek kalınlıkta yapılır. Bu ayrımı yaparken numune parçanın ömrünü seri üretimin ömrü sanmamak gerekir.

Standart elektro kaplama

Elektro kaplama takıda en yaygın uygulamadır. Tabaka flaşa göre belirgin biçimde kalındır ve gündelik kullanıma dayanır. Renk, banyodaki alaşımın bileşimine göre sarıdan pembeye kadar ayarlanır.

Elektro kaplamada sonucu üç şey belirler: ön temizlik, banyonun durumu ve süre. Üçünden biri gevşediğinde tabaka aynı kalınlıkta görünse bile yüzeye tutunması zayıflar. Bu adımlar üretim sürecimizin kaplama bölümünde ayrı ayrı takip edilen işlemlerdir, tek bir daldırma hareketi değildir.

Çoğu üründe altın tabakadan önce ince bir ara katman uygulanır. Bu katman, taban metalin bileşenlerinin zamanla altın tabakanın içinden yüzeye çıkmasını yavaşlatır. Ara katman atlandığında kaplama ilk gün kusursuz görünür, aradan zaman geçtikçe yüzeyde donuk lekeler belirir. Kaplamayı tek bir daldırma işlemi sanmak, bu ara adımın neden konuşulmadığını da açıklar.

Kalın kaplama ve vermeil

Kalın kaplama, elektro kaplamanın süre ve akım bakımından yukarı çekilmiş hâlidir. Tabaka kalınlaştıkça yüzey daha uzun dayanır; buna karşılık harcanan altın miktarı da büyür ve bu, teklifin metal tarafına yansır.

Vermeil ise iki koşulu birlikte tarif eden bir terimdir: taban metal sterlin gümüş olacak ve üzerindeki altın tabakası belirli bir kalınlığın altına inmeyecek. Yani vermeil bir kalınlık adı değil, taban metal ile kalınlığın birlikte kurduğu bir tanımdır. Taban 925 değilse ürün kalın kaplamalıdır, vermeil değildir. Taban metalin neden saf gümüş olmadığını 925 ayar gümüş ne demek yazısında anlattık.

Kalınlık arttıkça üretim tarafındaki iş de değişir. Parçalar banyoda daha uzun kalır, aynı anda kaplanan parça sayısı düşer ve akımın her parçaya eşit dağılması için yerleşim yeniden kurulur. Kalın kaplama bu yüzden yalnız daha çok altın demek değildir; tezgâhın o iş için ayrı düzenlenmesi anlamına gelir.

Renk kaplamaları ve karışan terimler

Sarı, pembe ve beyaz görünüm ayrı banyolarla elde edilir. Beyaz ürünlerde altın yerine rodyum kullanılır ve işlem rodaj adını alır. Pembe tonlarda banyoya giren bakır miktarı rengi belirler; aynı model iki ayrı banyoda iki ayrı pembe verebilir.

Piyasada dolaşan “gümüş kaplama” ve “gümüş rengi” ifadeleri de benzer bir karışıklık yaratır; bunların 925 ile ilişkisini gümüş kaplama ne demek yazısında ayırdık. Terimleri karıştırmak, alıcı tarafında ürünün karşılamayacağı bir beklenti kurar.

Renk kaplamalarının üzerine bazı atölyelerde ince ve saydam bir koruyucu katman uygulanır. Bu katman yüzeyi sürtünmeye karşı bir miktar korur, ancak altın tabakanın inceliğini telafi etmez. Koruyucu katman kullanılacaksa bunu siparişte söylemek gerekir, çünkü ürünün dokunuşunu ve yansımasını hafifçe değiştirir.

Hangi terim hangi ürüne oturur

Seçim, ürünün ne kadar sürtündüğüne ve ne sıklıkla takıldığına göre yapılır.

• Yüzük ve bileklik gibi sürekli temas eden ürünlerde ince kaplama kısa ömürlü kalır.
• Küpe ve kolye ucu gibi az sürtünen ürünlerde daha ince tabaka makul bir seçenektir.
• Gümüş taban üzerine kalın altın istiyorsanız aradığınız terim vermeildir.
• Renk denemesi yapıyorsanız flaş kaplama hız verir, ama katalogda kalıcı ürün gibi tarif edilmez.
• Aynı koleksiyonda iki farklı kalınlık kullanacaksanız bunu ürün açıklamalarında ayırın.

Terimi ürün açıklamanızdan geriye doğru seçin

Pratik kural şudur: önce listelemede yazacağınız cümleyi kurun, sonra üretimi o cümleye göre isteyin. “925 ayar gümüş üzerine kalın altın kaplama” yazacaksanız taban metali ve kalınlığı siparişte aynı kelimelerle belirtin. “Vermeil” yazacaksanız taban metalin gümüş olduğunu ve kalınlığın o terimin gerektirdiği seviyenin altına inmeyeceğini yazılı isteyin.

Ters yönde çalışmak, yani gelen ürüne bakıp ona uyan bir terim aramak, hem yanlış listeleme hem de itiraz riski doğurur. Cümle önce yazılır; üretim o cümleyi karşılamak üzere kurulur.