Takı GTİP Kodu Mantığı: Ürün Hangi Tarife Başlığına Girer

Beyan ekranında rakam isteyen bir alan var. Ürün tanımını yazdınız, değeri girdiniz, sıra tarife başlığına geldi. Buraya yazılan rakam, ürününüzün gümrük dilindeki adıdır. Takı GTİP kodu mantığını bilmeden doldurulan bu alan, çoğu satıcının kopyala yapıştır ilerlediği yerdir. Aynı rakam her ürüne yapıştırıldığında ise sorun bir gün mutlaka geri döner.

Aşağıda tarife başlığının ne işe yaradığını, takıda ayrımı hangi soruların yaptığını, kaplama ve taşlı ürünlerin nereye düştüğünü ve yanlış başlığın nasıl bir sonuç ürettiğini anlatıyoruz.

Tarife başlığı hangi işi görür

Tarife başlığı, ürünleri ortak bir sınıflandırma diline çeviren rakam dizisidir. Ülkeler bu dili paylaşır. Sizin yazdığınız rakamı varış ülkesindeki idare de okur.

Rakamın ilk basamakları uluslararası ortak yapıdır. Sondaki basamaklar ülkeye özgüdür. Çıkış tarafında ortak kısım işinizi görür; varış tarafında ise kendi kodlaması devreye girer.

Başlığın varış ülkesindeki vergi oranını da belirlediğini duymuşsunuzdur. Doğrudur, ama o hesap ayrı bir konudur ve burada ele alınmaz. Burada tek derdimiz doğru başlığı bulmak.

Kodun bir başka işlevi daha var. Beyanlarınız zaman içinde bir kayıt oluşturur. Aynı ürünü her seferinde aynı başlıkla göndermek, o kaydı tutarlı tutar. Farklı paketlerde farklı başlıklar görünmesi, ürünün ne olduğu konusunda kararsız bir izlenim bırakır.

Bu yüzden kodu tek tek gönderilerde değil, kataloğun tamamında düşünmek gerekir. Bir kere doğru kurulmuş bir eşleştirme tablosu, aylarca aynı işi görür.

İlk ayrım: ürün hangi metalden

Takıda sınıflandırmayı yapan ilk soru metaldir. Gümüş bir ürünle altın bir ürün aynı başlık altında durmaz. İkisi ayrı alt kırılımlara girer.

Bu yüzden kataloğunuzu metal bazında ayırmak, kod tarafını da baştan düzenler. Gümüş ürünler bir grupta, altın ürünler başka bir grupta. Aynı modelin iki metalde üretilmiş hali iki farklı satırdır.

Ayarın kendisi başlığı çoğu zaman değiştirmez; metal cinsi değiştirir. 14 ayarla 18 ayar arasındaki fark ürünün fiyatına ve kullanımına yansır, sınıflandırma diline aynı ölçüde yansımaz. Bu farkın günlük kullanımdaki karşılığını ayrı bir yazıda ele aldık.

İkinci ayrım: ürün takı mı, başka bir şey mi

Sınıflandırma, ürünün kullanım amacını da sorar. Kişisel süs eşyası olarak taşınan bir parça ile aynı metalden yapılmış başka bir eşya farklı yerlere düşer.

Kolye, yüzük, küpe, bileklik ve halhal bu tarafta rahatça yerine oturur. Anahtarlık, çanta aksesuarı ya da masaüstü bir obje ise takı sayılmayabilir. Kataloğunuzda böyle ürünler varsa, onları takı satırlarının içine karıştırmayın.

Ürün ailesi büyüdükçe bu ayrımı yazılı tutmak işinizi kolaylaştırır. Yüzük ve kolye gibi çekirdek ürünler için bir kez karar verirsiniz; sonrası tekrar olur.

Kişiselleştirilmiş ürünler bu ayrımı bozmaz. İsim kolyesi de kolyedir, gravürlü bir bileklik de bilekliktir. Ürünün üzerine eklenen harf ya da yazı, sınıflandırma tarafında yeni bir kategori açmaz. Kişiselleştirme üretim tarafında bir fark yaratır, beyan tarafında değil.

Bir gönderide birden fazla ürün tipi varsa her tip kendi satırında durur. Kolye ile küpeyi tek satırda birleştirmek, iki farklı ürünü tek başlığa sıkıştırır. Satırları bölmek beyanı uzatır, ama sorusuz hale getirir.

Kaplama ve dolgu ürünler nereye düşer

Kaplama en çok yanlış yazılan gruptur. Üzeri altın kaplanmış gümüş bir ürün, altın ürün değildir. Sınıflandırmada ana metal esas alınır.

Altın kaplama, altın dolgu ve altının birbirinden ne kadar farklı şeyler olduğunu ayrı bir yazıda anlattık. Beyan tarafında bu farkın karşılığı nettir: ürünün gövdesi hangi metalse başlık ona göre seçilir, yüzeydeki katman başlığı taşımaz.

Rodajlı gümüş de aynı mantığa girer. Yüzey işlemi ürünün cinsini değiştirmez. Kaplamayı beyanda gizlemek gerekmez; sadece ana metalin yerine geçirmeyin.

Altın dolgu ürünler ise ayrı bir gruptur ve kaplamayla aynı satıra yazılmaz. İki terim günlük dilde birbirinin yerine kullanılır, sınıflandırma dilinde kullanılmaz. Kataloğunuzda böyle ürünler varsa, hangisinin hangisi olduğunu üretim ortağınızdan yazılı teyit alın.

Taş, ürünün başlığını değiştirir mi

Taşlı ürünler ayrı bir kırılım oluşturabilir. Bazı sınıflandırmalarda inci ya da değerli taş içeren ürünler ile içermeyenler farklı satırlara ayrılır.

Buradaki tehlike, taşın adını olduğundan büyük yazmaktır. Zirkon taşlı bir yüzüğü değerli taşlı diye tanımlarsanız hem başlığı hem beyanı kaydırırsınız. Taşın gerçek karşılığını üretim ortağınızdan öğrenin ve kataloğunuza sabitleyin.

Taşın oturuşu, mıhlamanın sağlamlığı gibi konular üretim tarafına aittir. Beyanda yalnızca taşın var olup olmadığı ve türü sorulur.

İnci ayrı bir başlıktır ve kendi kırılımı vardır. Doğal inci ile kültür incisi arasındaki fark, ürünün tanımına yansır. Bu ayrımı üretim ortağınıza sorup kataloğunuza yazın; sonradan tahmin ederek doldurmayın.

Parçalar ve ambalaj ayrı düşünülür

Boş zincir, kilit, kulak arkası ve benzeri parçalar tek başına gönderildiğinde bitmiş takıdan farklı değerlendirilebilir. Ürünün bir parçası olarak takıyla birlikte gidiyorsa, bitmiş ürünün içinde sayılır.

Kutu, kese ve kart ise ürünün ambalajıdır. Ürünle birlikte gidiyorsa ayrı bir satır açmazsınız. Boş kutuyu tek başına gönderiyorsanız o zaman ayrı bir ürün olur.

Paketin içine giren malzemenin ne olduğu ve ağırlığa nasıl yansıdığı paketleme akışı tarafında anlatılıyor. Beyanda ambalajın etkisi ağırlık satırında görünür.

Yanlış başlığın sonucu

Yanlış başlık üç yerde patlar. Gönderi kontrolde durur ve düzeltme istenir. Varış tarafında ürün beklenenden farklı işlem görür. Tekrar eden gönderilerde geçmiş beyanlarınız da sorgulanır.

Üçünün ortak sonucu zaman kaybıdır. Alıcı ürünü geç alır, siz açıklama yazarsınız, taşıyıcı araya girer. Doğru başlığı bir kez bulmak, bu döngüyü hiç başlatmamak demektir.

Yanlış başlığın sessiz bir maliyeti daha var. Ürün varış tarafında olması gerekenden farklı bir kalemle karşılaşırsa, alıcı bunu size yazar. Siz de sebebini bilmediğiniz bir soruyla uğraşırsınız. Kaynağı çıkış tarafındaki tek bir rakamdır.

Başlığı ürüne değil ürün ailesine sabitleyin

Şu kuralı kurun: her gönderide kod aramayın. Kataloğunuzu metal ve ürün tipine göre gruplayın, her grup için başlığı bir kez belirleyin, kararı yazılı bir tabloda tutun. Yeni model o gruplardan birine girer ve başlığını hazır bulur.

Grubu belirlerken tek bir soru sorun: bu ürünün gövdesi hangi metal ve içinde taş var mı. İki cevap birleştiğinde grup çıkar. Emin olamadığınız bir ürün çıkarsa kendi kararınızla ilerlemeyin; gümrük müşavirinize sorun ve cevabı tabloya işleyin. Ürünün metal ve taş bilgisini üretim ortağınızdan yazılı almanız, bu tablonun temelini oluşturur.